Германы жолооны үнэмлэх авах талаар

Германд оршин суугаа гадаадын иргэн (Европын Холбооны болон Исланд, Лихтэнштэйн, Норвеги улсуудаас бусад орны иргэд) жолоодох эрхийн үнэмлэх буюу жолооны үнэмлэх хэрхэн авдаг талаар өөрийн туршлагаасаа энэ удаад хуваалцаж байна.

Товчхондоо ХБНГУ-д оршин суухаар бүртгүүлснээс хойшхи 6 сарын дотор гадаадын иргэд өөрсдийн улсын жолооны үнэмлэхээр тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхтэй хэвээр байдаг.
Харин үүнээс хойш гадны жолооны үнэмлэхийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, зөвхөн ХБНГУ-с олгосон жолооны үнэмлэхтэй байхыг шаардана. Үүний тулд гадаадын иргэд өөрсдийн жолооны үнэмлэхээ Германы жолооны үнэмлэхээр солиулж авах бөгөөд энэ процедур нь аль улсаас ирснээс шалтгаалан харилцан адилгүй байдаг. Монгол иргэдийн хувьд жолооны үнэмлэхээ солиулахын тулд ХБНГУ-д жолоодох онолын болон дадлагын шалгалтыг амжилттай өгсөн байхыг заавал шаардана. Өөрөөр хэлбэл Германд жолооны курст суралцаж, дээрх 2 шалгалтыг заавал өгнө гэсэн үг.

Үнэмлэх солиулах хүсэлт гаргах

Жолооны үнэмлэх солиулах хүсэлтээ уг асуудлыг хариуцсан захиргааны байгууллагад (Führerscheinstelle) гаргаж, аль нэг жолооны курст (Fahrschule) мөн давхар бүртгүүлнэ. Учир нь дээр дурьдсанчлан замын хөдөлгөөний дүрэм болон жолооны шалгалтыг (манайхаар бол онолын болон хотын жолооны шалгалтууд) амжилттай өгч байж үнэмлэхээ солиулж авна. Эдгээр шалгалтыг жолооны курсээр дамжуулан авдаг учир аль нэгэн жолооны курст бүртгүүлнэ.
 Өргөдлийг гаргахдаа дараахь материалуудыг мөн хамт бүрдүүлж өгнө.
Үүнд (2009 оны 10 сарын байдлаар):
1. Биеийн байцаалт (гадаад паспорт)
2. Одоо эзэмшиж байгаа гадны жолооны үнэмлэх
3. Жолооны үнэмлэхний баталгаат орчуулга
4. Анх Германд хэзээ орж ирсэн тухай баталгаа (анх ирээд гадаадын иргэдийг бүртгэх газарт (Ausländerbehörde) бүртгүүлсэн маягтын хуулбар)
5. Аль нэг жолооны курстэй байгуулсан сургалтын гэрээ (жолооны курс дээр очоод бүртгүүлэхээр гэрээ байгуулна, тэр гэрээгээ авчирч үзүүлнэ)
6. Анхны тусламж үзүүлэх курст сууж, дадлага хийсэн тухай гэрчилгээ
7. Хараа шалгуулсан магадлал
8. Цээж зураг
9. Өргөдлийн хураамж (42,60 Евро)
Эдгээр материалыг хүлээж авснаас хойш дунджаар 5-6 долоо хоногийн дараа жолооны үнэмлэх бэлэн болно. Жолооны үнэмлэх бэлэн болсноор шалгалт өгөх боломж бүрдэнэ.

Үнэмлэхийн орчуулгын хувьд, жишээ нь, герман хэл дээрх албан орчуулгын хөлс нь 25 Евро, орчуулгыг буцааж илгээх шуудангийн хөлс 5 Евро, нийлээд 30 Евро болох жишээтэй. Орчуулгыг орчуулгын энэ товчоогоор хийлгэсэн болно.

Анхны тусламжийн курс (Erste Hilfe Kurs)

Жолооны курсээс хаана очиж анхны тусламжийн курст сууж болохыг хэлнэ. Энэ курст сууж, осол аваарын үед хэрхэн анхны тусламж үзүүлэх, осолдсон хүмүүсийн амь насыг аврахад шаардлагатай үндсэн аргачлалтай танилцаж, дадлага хийнэ. Үүнд:
1. анхны тусламж (ослын газар, нөхцөл байдлыг харж үнэлэх, ослын дуудлага өгөх, ослын газрыг хамгаалах, осолдсон хүний амь насыг аврах)
2. амь насыг аврах аргачлал
2.1. осолдсон хүнийг машинаас гаргах
2.2. осолдсон хүнийг аюулгүй байдлаар хэвтүүлэх
2.3. хүний зүрх-уушигны ажиллагааг дахин сэргээх
2.4. цус алдалтын үед цус тогтоох боолт хийх зэргийг зааж, дадлага хийлгүүлнэ.

Дээрх онолын болон дадлагын ажлын эцэст анхны тусламж үзүүлэх ажиллагаатай танилцсан гэсэн гэрчилгээ олгоно. Мөн уг курс дээр зарим тохиолдолд хараа шалгуулж, биометрийн цээж зургаа авахуулах боломжтой бөгөөд эдгээр нийлээд арай хямд үнэлгээтэй байх бас боломжтой.
Жишээ нь:
- анхны тусламжийн курс: 15,99 Евро
- хараа шалгуулах: 6,43 Евро
- цээж зураг: 4,99 Евро
нийт 27,41 Евро болох ч хөнгөлттэйгээр 11,99 Евро төлөх жишээтэй.

Жолооны курс, шалгалт

Тээврийн хэрэгсэл жолоодон зам, тээврийн хөдөлгөөнд оролцох дүрмийг үзэж судлан, жолоодох дадлагыг эзэмшүүлнэ. Жолооны үнэмлэхээ солиулах шалтгаанаар уг курст бүртгүүлсэн бол онол/дүрмийн хичээлд биечлэн суух шаардлагагүй, хичээлийн материалын дагуу бие даан бэлдэх боломжтой, мөн заавал хийх ёстой тусгай жолооны дадлагыг хийхийг заавал шаарддаггүй. Энэ тусгай дадлага нь 5 цагийн хотын жолоо, 4 цагийн хурдны замын жолоо, 3 цагийн шөнийн жолоо багтана.


Курсын төлбөр нь суурь хураамж, сургалтын материал, шалгалтын хураамж, жолооны дадлагын хураамжуудаас бүрдэнэ. Суурь хураамжийг курст бүртгүүлэхдээ төлнө, бусдыг нь тухай бүрд нь төлөх боломжтой байдаг. Төлбөрийн хэмжээ ямар ангиллын үнэмлэх авахаас хамаарч ондоо байна. Мөн түүнчлэн курсууд төрөл бүрийн автомашин (автомат, механик) дээр дадлага хийлгэх, зарим нь англи хэлээр явуулах санал гаргах нь ч бий.

Жолооны курсын жишиг төлбөрийг сонирхуулбал (2009 оны байдлаар):
- Суурь хураамж: 230 Евро
- Сургалтын материал: 85 Евро
- Онолын шалгалтын бэлтгэл: 50 Евро
- Жолооны шалгалтын бэлтгэл: 140 Евро
- Жолооны дадлага (1 цаг): 33 Евро
- Жолооны дадлага, хурдны зам дээр (1 цаг): 42 Евро
- Жолооны дадлага, хот орчим (1 цаг): 42 Евро
- Жолооны дадлага, шөнийн жолоо (1 цаг): 42 Евро
1 цаг нь академик цагтай ижил 45 минут юм.

Онолын хичээл нь "B" ангиллын үнэмлэх авах тохиолдолд нийт 12 - 14 удаагийн лекцээр замын хөдөлгөөний дүрмийг тайлбарлаж өгнө. Дасгал ажлын хувьд цаасан дээр шаблонтой ажиллахгүй, харин онлайн, эсвэл апп хэлбэрээр явагдана. Нийтдээ 1000 нэлээд гаран асуулт байх ба шуурхай, энгийн гэх мэт янз бүрийн горимоор асуултанд хариулж бэлдэх боломжтой. Өөрийн явц, онолын шалгалт өгөхөд хангалттай хэмжээнд хүрсэн зэргийг эндээс хянах боломжтой. Асуултууд 1-5 хүртлэх онооны үнэлгээтэй байна. Онолын шалгалтанд зөвхөн санамсаргүй сонгогдсон 20 асуултанд хариулах ба хэрэв 10-с дээш оноо алдвал шалгалтанд тэнцээгүйд тооцно. Нийтдээ 3 удаа онолын шалгалт өгөх эрхтэй, үүнээс дээш тохиолдолд эхлээд сэтгэцээ шалгуулж байж дахин шалгалт өгөх эсэх шийдэгдэнэ. Онолын болон жолооны шалгалтыг сар бүр авдаг тул өөрөө бэлэн болсон гэж үзвэл шалгалт өгөх өдрөө багштайгаа ярилцаад шалгалтын товоо тогтооно. Онолын шалгалтыг электрон хэлбэрээр авах ба дүнг тэр дор гаргаж өгнө. Онолын шалгалт дээр тэнцсэн  тохиолдолд зөвхөн жолооны шалгалт өгөх эрх нээгдэнэ. Онолын шалгалтаа амжилттай өгснөөс хойш 1 жилийн дотор шалгалтын дүн хүчинтэй хэвээр байх ба энэ хугацаанд багтаж жолооны шалгалтаа өгнө.

Жолооны дадлагын хувьд багштайгаа дадлагын цагаа тохирч, хуваарь гаргана. 1 удаагийн жолоо дунджаар хичээлийн 2 цаг үргэлжилнэ. Ихэвчлэн багштайгаа хамт жолоо хийнэ, тиймээс энэ нь хангалттай удаан жолоо барих боломжийг олгоно. Эхлэн сурагч дадлага хийх боломжтой тусгайлсан төлбөртэй талбайд мөн дадлага хийж болно. Жолооны эцэст багш юун дээр анхаарах талаар зөвлөнө. Явах чиглэлийн хувьд янз бүр, гэхдээ голчлон шалгалт авдаг зам, хотын хэсгээр явна. Замын хөдөлгөөний дүрмийг ягштал баримтлахыг шаардана. Жолоодох чадварыг харгалзан багш шалгалт өгч болох өдрийн товыг санал болгодог, тиймээс өөрийгөө шалгалтанд бэлэн гэж үзвэл шалгалтын өдрийг ярьж тогтоно. Жолооны шалгалт 45 минут үргэлжлэнэ. Шалгалтыг дадлага хийж байсан машинаараа өгнө, дэргэд жолооны багш сууж, шалгагч арын суудалд сууж, явах чиг, хийх үйлдлийг зааварчилна. Шалгагч нь замын цагдаагаас биш харин техникийн үзлэг хариуцсан газраас (TÜV гэх мэт) томилогдсон мэргэжилтэн байна. Шалгалтын эцэст үнэлгээг тэр дор нь өгч, хэрэв тэнцвэл үнэмлэхээ шууд гардан авна.

Жолооны курсын хувьд хэр удаан үргэлжлэхээс хамаарч төлбөр янз бүр байна. Жишээ нь "B" ангиллын үнэмлэх авахад 24 цагийн (хичээлийн 24 цаг буюу 12 удаагийн) жолооны дадлага хийн, шалгалтын хураамжаа оруулаад төлбөр нийтдээ 1330,80 Евро болж байсан.

Ингээд шинээр жолооч болох гэж байгаа бол аль хэдийн жолооч болсон бүгдэд нь замын хөдөлгөөнд дүрмийн дагуу оролцож, бусаддаа хүндэтгэлтэй хандахыг, хотын болон аяны зам нь үргэлж дардан байхыг хүсье.

Өндөр чадвартай мэргэжлийн ажиллах хүчнийг зохицуулах журам хэрэв өөрчлөгдвөл?

Германы засгийн газараас „Европын Холбооны Цэнхэр Карт“-ын журмыг өөрчлөх хуулийн төслийг 2011 оны 12 сарын 7-нд баталсан байна. Энэхүү „цэнхэр карт”-аар гуравдагч улсын өндөр чадвартай мэргэжилтний Европын Холбооны улсуудад нэвтрэх болон оршин суух нөхцөлүүдийг журамласан байдаг. Тэгвэл ХБНГУ-ын засгийн газар гуравдагч улсын мэргэжилтнүүдэд өөрийн улсдаа ажиллаж амьдрах боломжийг улам тэлэх зорилгоор „цэнхэр карт”-анд тусгагдсан журмын хүрээнд холбогдох хуулиндаа дараахь өөрчлөлтүүдийг хийхээр төлөвлөжээ.

Хуулийн төсөлд тусгагдсан заалтуудыг нарийвчилбал:

- „Eвропын Холбооны Цэнхэр Карт“ гэж нэрлэгдэх оршин суух зөвшөөрлийн шинэ статусыг нэвтрүүлнэ.

- Энэ картыг эзэмших хүсэлт гаргагч аль нэгэн дээд сургууль төгссөн байхаас гадна жилд доод тал нь 44000 Евроны (нийт) цалинтай ажил эрхэлдэг байх шаардлагатай.

- Давуу эрхийн болон ажлын байрны нөхцөлийг харьцуулах шалгалтаас цаашид татгалзах. Энэ нь карт олгох ажиллагааг хөнгөн, шуурхай болгоно.

- Хомсдолтой байгаа мэргэжлийн ажиллах хүчний хувьд цалингийн доод хэмжээ 33000 Евро байна. Энэ мэргэжлийн тоонд бүх төрлийн инженерүүд, мэдээлэл холбооны технологийн салбарын мэргэжилтнүүд, эмч зэрэг багтана.

- Дээрх мэргэжилтнүүдийн хувьд давуу эрхийн шалгалт хийгдэхгүй. Харин ажлын байрны нөхцөлийг харьцуулах шалгалт хийгдэнэ.

- Дээрх мэргэжилтнүүдийн хувьд 2 жилийн дараа байнга оршин суух эрхийг авах боломжтой.

- Гэр бүлийн гишүүд ямар ч хязгаарлалтгүйгээр ажиллах эрхтэй байна.

Дээр заагдсан өөрчлөлтүүдээс гадна дараахь хөнгөлөлтүүдийг мөн тусгасан байна:

- Шууд байнгын оршин суух эрх авахад тавигдах цалингийн доод хэмжээг 48000 Евро болгон бууруулах. Гэхдээ энэ эрхийг авсны дараахь 3 жил дотор улсаас тэтгэмж авбал уг эрх хүчингүй болно.

- Германы их, дээд сургууль төгсөгчид ажлын байр хайх жилдээ ямар ч хязгаарлалтгүй ажиллаж болох ба 2 жил ажилласны дараа байнгын оршин суух эрх авах боломтой.

- Судалгааны ажлаар ирж байгаа судлаачдыг зохицуулах журмыг хөнгөвчлөх.

- Германд мэргэжлийн боловсрол эзэмшихээр ирсэн гадны улсын иргэд сурсан мэргэжлээрээ ажиллахаар үлдэж болно.

Тайлбар:

Хэрэв энэ өөрчлөлт, хөнгөлөлтүүд зохих хуулиндаа хийгдвэл Европын Холбооны бус улсын мэргэжилтнүүд (дээд сургууль төгссөн, инженер эсвэл эмч мэргэжилтэй) Германд ажиллаж, амьдрахад тавигдаж байгаа өндөр босгыг нэлээд доош нь буулгаж өгөх юм. Учир нь:

- Одоогоор „цэнхэр карт“ авахад жилийн (нийт) цалингийн хэмжээ 66000 Евро байх ёстой гэсэн шаардлага тавигддаг. Гэтэл энэ нэлээд өндөр босго тул энэ нөхцөлөөр карт авах боломж тун бага.

- Инженер, эмч мэргэжилтэй ажиллах хүчин Германд тун их шаардлагатай байгаа. Инженерүүдийн дотор ялангуяа машин тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэл (энэ салбарт Монголоос ирэх мэргэжилтэн бараг байхгүй байх), электроник, мэдээлэл холбооны технологийн инженер, мэргэжилтэн (харин энэ чиглэлийн мэргэжилтнүүдэд боломж байгаа) илүү их эрэлттэй байгаа. Микроконтроллерт суурилсан төхөөрөмжийн зохион бүтээлт, програмчлал хийдэг ажил дээр өрсөлдөөн харьцангуй бага тул Монголд төгссөн залуус хийх боломжтой санагддаг. Харин вэб програмчлал зэрэг түгээмэл ажлын байр дээр өрсөлдөөн ихтэй байх магадлалтай.

- Давуу эрхийн шалгалт хийгдэхгүй гэдэг нь сайн. Учир нь энэ шалгалтаар тухайн ажлын байран дээр Германы иргэн ажиллах боломжтой эсэхийг шалгаад, хэрэв үгүй бол гадны хүн ажиллахыг зөвшөөрдөг шалгалт юм. Тиймээс ийм шалгалтгүй болчих юм бол гадны хүн, герман хүнтэй шууд өрсөлдөнө гэсэн үг. Мөн ажлын байрны нөхцөлийн харьцуулах шалгалт хийх нь бас сайн. Энэ нь гадны хүний ажлын байрны нөхцөл, герман хүнийхтэй ижил байгаа эсэхийг шалгана гэсэн үг. Цалин, бусад ажил мэргэжлийн онцлогоос шалтгаалан шаардагдах багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийн хангалт гээд ажлын байранд тавигдах шаардлагууд орно.

- 2 жил ажиллаад дараа нь шууд байнгын оршин суух зөвшөөрөл олгоно гэдэг нь одоо хүчинтэй байгаа 5 жил ажиллаж байж авах нөхцөлийн дэргэд үнэхээр том үсрэлт. Бас гэр бүлийн гишүүн ажил хийх эрхтэй байна гэдэг бас том хөнгөлөлт. Энд мэргэжлийн ажил хийх тухай ярьж байгаа гэдгийг хатуу ойлгох хэрэгтэй.

- Гол саад нь хэл, соёлын ялгаа байж болох юм. Хэлний хувьд Монголдоо хэлний мэдлэг эзэмших нь хамаагүй дээр. Тэгэхдээ болж өгвөл олон улсад хүлээн зөвшөөрөгддөг гэрчилгээ (Goethe, TestDAF) олгодог курст ядаж B1 төвшний сургалтыг дүүргэсэн байвал сайн. Хэлний сургалтын төвшин нь А1, A2, B1, B2, C1, C2 гэсэн шатлалтай. Хагас жилийн дотор ажлынхаа хажуугаар В1-г хийх бүрэн боломжтой. Соёлын ялгааны хувьд бидний арилгаж чадах зүйлс нь оноосон ажлаа бүрэн хариуцаж хийх, ажлын цаг, журмыг баримтлах гээд дөнгөж болох юмнууд байгаа. Ер нь тэгээд инженерүүдийн орчинд хоорондоо ойлголцоход төвөгтэй асуудал гарах нь ховордоо. Соёлын арилгахад хэцүү ялгаанд хүүхэд тойрсон бүх юм орж болох юм. Жишээ нь байр хайхад хүүхэдтэй бол хүмүүс хөлслүүлэх дургүй, дээр нь олон өрөө байр шаардлагатай болно. Гэтэл ганц бие, хүүхэдгүй гэр бүлүүд элбэг байдаг газарт олон өрөө байрны олдоц бага. Бага насны хүүхдийн хувьд цэцэрлэгийн олдоц элбэг биш. Цэцэрлэгүүд нь гол төлөв 9-12 хүртэл үндсэн ажиллах цагтай, 17 хүртлэх цаг нь нэмэлт төлбөртэй (бүр улсын цэцэрлэгүүд нь) Сургуулийн насны хүүхдийн хувьд герман хэлгүй бол дор хаяж 1 жил хэлний эрчимжүүлсэн сургалттай сургуульд явсны дараа цааш үргэлжлүүлэн сурах боломжтой болно. Монголын сургалтын системтэй харьцуулахад бие даан ажиллах чадвар, эцэг эхийн дэмжлэг ихээр шаарддаг тул хүүхэд сайн сурах нь эсэх нь ерөнхийдөө гэр бүлийн асуудал болж хувирна.

- Энэ хуулийн төсөл хэзээ хэлэлцэгдэн батлагдахыг бүү мэд, бас яг энэ хувилбараараа батлагдахыг бүү мэд, гэхдээ батлагдсан даруйдаа хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлэгдэх нь бол гарцаагүй. Тэр үед нь энэ талаар дахин мэдээллэе.

Source: here

Герман, чи гадныханд юу санал болгож чадах вэ? - Үргэлжлэл

Герман, чи гадныханд юу санал болгож чадах вэ?

Үргэлжлэл (түрүүч нь энд байгаа)

Ирж байгаа гадныхнаас чи бас юм хүсээд байгаа бил үү!

Гаднаас ирэгсдийг чи хэдэн арван жилийн туршид аюул занал мэтээр үздэг байсан, тиймээс ч өнгөрсөн жилийн турш эрхэм Тило Саррацины[2] өдүүлсэн шиг мэтгэлцээн газар авч, (гадныханд) дайсагнасан уур амьсгал улам лавшруулсан. Тэгснээ хэрнээ чамайг гаднаас ажиллах хүч дуудсан даруйд чам дээр бүгдээрээ уралдаад хүрээд ирэх юм шиг ааш аягийг чи гаргаж байна. Миний мэдрэмж гэвэл, чи гаднаас ирэгсдэд тулгарах саад бэрхшээлийг багасгаж, (тэдний төлөө) аймаар энэрэнгүй үйл хэрэг үйлдэж байгаа мэтээр өөрийгөө үзэж байна. Яахав одоогоор танай Засгийн газар чинь эдийн засаг болон үйлдвэрчний эвлэлийн төлөөлөлтэй энийгээ хэлэлцэж байгаа л даа. Европын холбооны бус орнуудын (гуравдагч орноос) өндөр мэргэшсэн мэргэжилтнүүдэд (Германд) удаан хугацаагаар оршин суух эрх авахад нь тулгадаг орлогын доод хэмжээ чинь одоо болтол 66000 Евро дээрээ хэвээрээ байгаа. Энэ чинь тэднээр тохуурхсан хэрэг биш үү? Ажлын гарааныхаа хөлсөө ийм өндрөөс эхлүүлсэн тэр герман мэргэжилтнүүд чинь тэгвэл хаана байгаад байна аа?

Энэ жишиг хэмжээг буулгаж, гадныхны мэргэжил боловсролын зэргийг хүлээн зөвшөөрөх замаар чамд нэн даруй хэрэгтэй байгаа мэргэжилтнүүдийг чам дээр ирэх нөхцөлийг хөнгөвчлөнө гэж байгаа л даа. Чи дөнгөж саяхнаас тухайн орон тоон дээр хэн нэгэн дотоодын мэргэжилтэн ажиллах боломжтой үед гадны эмч, инженерийг ажиллуулж болох эсэхийг шалган тогтоодог давуу эрхийн шалгуураа хэрэгсэхгүй болгосон л доо.

Гэхдээ энэ бүхэн чинь хангалттай биш байна. Эдийн засгийн хүчин зүйлүүд биш харин хүмүүс чам дээр ирж байгаа гэдгийг бүү мартаарай. Тэгэхдээ өөр өөрийн хүсэл мөрөөдөл, соёл, сэтгэлгээний онцлогтой хүмүүс шүү. Энэ хүмүүс чамд таалагдахын тулд чиний төлөө ажиллах байх л даа, гэхдээ ямар ч үнээр хамаагүй тэгэх нь юу л бол. Тэр хүмүүс өөрсдийн хэл соёлоо хэрэглэж, өөрсдийн онцлогоо хэвээр нь хадгалсаар байх болно. Чи энийг аюул занал биш харин өргөжин тэлэлт гээд л ойлгочих. Энэ хүмүүстэй битгий зочин шиг харьц, тэрний оронд өөрийнхөө нэг хэсэг болго. Нэгэнт чи тэднээс юм хүсэж байгаа бол тэдэнд ч хариуд нь юм өг л дөө.

Хэрэв ингэхгүй л юм бол тэр хүмүүс тэдэнд хамгийн эвтэйхэн байх өөр бусад улс орнуудыг зүглэх нь гарцаагүй.

Чиний ирээдүйд сайн сайхныг хүсэн мэндчилсэн

Хаснаин Казим

2 Tило Саррацин – германы улс төрч (Cоциал демократ), Холбооны Банкны гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүн асан. Цагаачлалын хязгаарлагдмал бодлогыг (энэ нь гадны өндөр мэргэшсэн мэргэжилтэнд хамаарахгүй) идэвхтэй дэмжигч. Голлон араб, турк гаралтай цагаачид одоо болтол Германд сайн нутагшаагүй (интегралчлагдаагүй), тэд нийгмийн халамжийг нэлээд хувийг хүртдэг, гэмт хэрэгт холбогдогчдын тоон үзүүлэлт өндөр зэргийг “Герман багасч байна” гэсэн номондоо шүүмжлэн дурдсан. Түүнээс болж исламын шашинтай цагаачдын зүгээс хүчтэй эсэргүүцэл, шүүмжлэлттэй тулгарсан.

эх сурвалж: Шпигэл

Герман, чи гадныханд юу санал болгож чадах вэ?

Германы "Шпигэл" (Spiegel) сэтгүүлийн 2011 оны 7 сарын 5-ны онлайн дугаарт нийтлэгдсэн нэгэн бичлэгийг орчуулан хүргэж байна.

Герман, чи гадныханд юу санал болгож чадах вэ?

Германд ажиллах хүчний хомсдолын талаар ид хэлэлцэж, гадаад орноос (ЕХ-ны бус харин гуравдагч улсаас) эмч болон инженерүүдийг “авчран ажиллуулахаар” ярилцаж байна. Тэгэхдээ дуудсан даруйд дэлхийн өнцөг бүрээс өндөр чадвартай ажиллах хүч тэр дороо хүрээд ирэх юм шиг Засгийн газар нь үзэж байна. Чухам яагаад тэдгээр өндөр чадвартангууд ирэх гэж?

Энэ асуултын хариуг "Шпигэл"-д Хаснаин Казим ийнхүү өгчээ.

Сайн уу Герман орон минь,

Хээнцэр, элбэг хангалуун, онцлог олон талуудтай, нэлээд нөлөөтэй гэдгээрээ чи бол хэнд ч анзаарагдахаар орон. Европыг чи дөвийлгөн харуулж чадсан, өөрийнхөө ажилсаг, найдвартай байдлаараа. Чиний инженерчлэх урлаг дэлхий даяар нэр хүндтэй, чиний фирмүүд бөмбөрцөгийн нөгөө талд ч гэсэн нэр сайтай байдаг. Өөрөөр хэлбэл чамд бусдыг өөртөө татах зөндөөн зүйлс байна.

Гэхдээ яг одоо чи нэлээд хүндхэн асуудалтай тулгараад байна. Чиний хүн ам цөөрөхийн зэрэгцээ бас хөгширч байна, тиймээс чиний тэтгэвэрийн систем чинь энэ ачааллыг дийлэхээ болиж байна. Ингээд ирэхээр чи тун цөөхөн мэргэшсэн ажиллах хүчтэй болж байгаагаа мэдэрч эхэллээ. Харин энэ удаад чи тухайн үед „зочин ажилчин“[1] гэж нэрлээд хайж байсан энгийн ажилчдыг бус харин эмч, инженерүүдийг хайхаар шийджээ. Гэхдээ яг л тухайн үед бодсон шигээ эдгээр гадны ажиллах хүч чамд тулгарсан асуудлыг шийдэхэд туслана гэж итгэжээ.

Тун саяхан надаас нэгэн энэтхэг программчин-инженер өөрт нь санал болгосон ажлын 2 саналаас сонголт хийхэд нь туслахыг хүслээ. Нэг санал нь Америкийн нэгэн компьютер үйлдвэрлэгчээс ирсэн бол нөгөө нь Германы программ бүтээдэг нэгэн концернээс иржээ. „Би Америк явах саналыг нь зөвшөөрөх үү, эсвэл Герман явах саналыг нь сонгох уу. Би яавал дээр вэ?“

Би тэр энэтхэгт ямар хариу өгөх вэ?

Герман би чамд дуртай, тиймдээ чамайг ямар нэгэн асуудалтай байгаасай гэж би хүсэхгүй байна. Гэхдээ би тэр энэтхэг мэргэжилтэнд чухам юу гэж хэлэхээ яг үнэндээ мэдэхгүй байна.

Миний үнэлэлтээр бол чиний хэлийг сурахад нэлээд хэцүү. Гэтэл өнөөдөр ихэнх өндөр мэргэшсэн мэргэжилтнүүд Америк, Канад, Австрали, Сингапур, Малайз, Шинэ Зэланд, Скандинавын улсуудад, за бараг дэлхийн аль ч оронд ямар ч асуудалгүйгээр англи хэлээр харилцаж болж байна. Харин чамтай бол үгүй.

Чиний хийсэн хоолонд ихэнх хүмүүст дасан зохицох шаардлагатай байдаг. Цаг агаар чинь ердөө муухай. Бид энд чиний албаны хүнд суртлын талаар яриагүй байна. Ийм байхад чи чиний бахархал гэж боддог нийгмийн халамжийн систем чинь хэн нэгэн өндөр мэргэшсэн мэргэжилтнийг татаж чадна гэдэгт итгэсээр байгаа юм уу?

Тиймээс би чамаас шулуухан асуумаар байна: Чи үнэндээ хэн нэгэн ази програмчин, африк эмч, өмнөд америкийн инженерт чухам юу санал болгож чадах вэ? Чиний “бяцхан итал” (little italy), “хятад суурин” (china town), энэтхэг хороолол чинь хаана байнаа? Берлинд байдаг туркийн хорооллынхоо талаар чи байнга л гомдоллож байдаг биз дээ.

Аль нэг фирм сайн ажилтаныг хэрхэн хайдаг шиг чи өөрөө бүхэл бүтэн улсын хувьд өндөр мэргэшсэн цагаачдыг мөн тийм аргаар хайна гэдгийг, мөн чи „гавал” толгойн төлөөх олон улсын өрсөлдөөн дунд байгаа гэдгээ, энэ өрсөлдөөнд зөвхөн чиний нэр хүнд хангалттай биш, нэмээд чамаас өөр юм шаардлагатай гэдгийг, дээр нь соёлын олон төрөл зүйлд найрсаг хандах хандлага чамд дутагдаж байгаа гэдгийг уг нь чи мэдсэн баймаар юм.

Гэтэл чи өөрийгөө бараг л хүндийн хүчний үйлчлэлээр бүх хүмүүс нь татагдаж байдаг дэлхий ертөнцийн төв мэт санаж, яавал урсан орж ирэх цагаачдын урсгалд учрах саадыг бууруулах талаар хэлэлцэж байна. Тэгэх тэгэхдээ зөвхөн зөв хэмжээгээр энэ урсгалыг өөртөө оруулахаар яриж байна. Өмнө хэлсэнчлэн чи бол тун мундаг, аан гэхдээ чи өөрийгөө яг дурын хүүхнийг өөртөө татаж чаддаг гайхамшигтай залуу мэтээр төсөөлж байна. Хэрэв чи, чамаас бусад энэ ертөнцийн хэн бүхэн тэсэн тэвчихийн аргагүй иймэрхүү байдлаараа байгаад байвал чи өөрийнхөө асуудалтайгаа ганцаараа зууралдаад үлдэх вий гэхээс би эмээж байна.

Үргэлжлэл бий.

1. зочин ажилчин – 1960-1970 оны үеэр Германд тусгай хөтөлбөрийн хүрээнд ирж ажиллаж байсан цагаач ажилчид.

эх сурвалж: Шпигэл

Нойрыг унтаж барахгүй, сэрж барна

Н. Багабанди гуайн титэм үгийг энд дахин хуулбарлан (зөвшөөрөлгүй) тавив. Дараа дахин дахин уншиж байхад ойр гэдэг үүднээс хуулав.

Нойрыг унтаж барахгүй, сэрж барна. Энэ үгийг хэн, хэзээ анх хэлснийг мэдэхгүй. Их л эрт хэлэгдсэн байх. Сургаал үг урт настай байх тусам хүч ихтэй, ач тус нь далай мэт уужим. Хүний амьдралд алтнаас илүү үнэ цэнэтэй алдарт энэ үгийг би их хожуу, оюутан болсон хойноо нэгэн ухаант хүнээс анх сонссон юм. Энэ хүн бол Дондогийн Цэвэгмид гуай байлаа. Тэр үед хилийн чанадад суралцдаг, зуны амралтаараа эх орондоо ирсэн оюутнуудыг цуглуулан ухаант мэргэдээр сургаал айлдуулдаг байсан юм. Тэр жил ухааны их сангаасаа ухаарлын хур буулгасан ухаантан нь НҮБ-ийн индрээс Монгол хэлээр анх үг хэлсэн Монгол төрийн том зүтгэлтэн, соён гэгээрүүлэгч энэ алдарт хүн байлаа.

Д.Цэвэгмид гуай ухаан далай номноос эхтэй, номтой шадарлан нөхөрлөж байж л ном эрдэмтэй хүн болно гэдгийг сэнхрүүлэн, ном эрдэмтэй болохын тулд нойроо хасах хэрэгтэйг ухааруулсан нь ой тойнд гүн бат шингэжээ. Үд хүртэл унтаж, үхрийн дуунаар сэрдэг буруу зуршилтай болчихоогүйд маань тэр ухаант хүний ончтой үгийн ид шид нөлөөлсөн нь гарцаагүй. Онож хэлсэн үгийн хүч зүйрлэшгүй. Үг өвтгөх ч хүчтэй, үг эдгээх ч чадалтай. Үгээр үүссэн шархыг эмээр эмчлэх аргагүй. “Үгэнд өвддөггүй хүнийг саваагаар гөвшөөд нэмэргүй” гэдэг. Номонд мэргэн болохын нэг уг сурвалж нь нойронд сэргэг байх явдал гэдгийг хүүхэд залуус та нар марталгүй бодож, тасралтгүй санаж яваарай. Гэдсээ цэрийтэл идэж, ухархайгаа ширгэтэл унтсанаас олох олдвор, хожих хожвор гэж үгүй, харин алдах алдаа, хохирох хохирол нь харамсаж халаглам их. Их идэш өвчин дагуулж, эрүүл мэндийг сүйтгэдэг бол их нойр залхууг дагуулж сурч мэдэх, хийж бүтээх хайран цагийг яйран болгон сүйтгэнэ. Идэхдээ ухасхийж, хийхдээ гэдэсхийх идэмхий унтамхай хүнээс их үйл хэргийг хүлээх нь үүлгүй тэнгэрээс хур хүлээхтэй адил.

Хоногийн хорин дөрвөн цагийг уртасган сунгах боломжгүй нь өглөөдөө наран мандаж, оройдоо жаргана гэдэгтэй ижил хөдлөшгүй үнэн юм. Цаг хугацааг уртасгаж сунгаж ч болохгүй, агшааж огшоож ч чадахгүй. Түргэн урсгалт голын ус өмнүүр чинь мяралзан урсаж одохын адил цаг хугацаа өөрийн жамаар жирэлзэн урсаж өнгөрнө. Холыг зорьж, томыг мөрөөдөн, их зүйл хийж бүтээх хүсэл тэмүүллээр жигүүрлэн яваа хүнд цаг хугацаа бүхнээс эрхэм, тэдний хувьд цаг алтнаас ч үнэтэй. Нэгэнт хоногийн хорин дөрвөн цагийг уртасган сунгаж болохгүй болохоор энэ цаг хугацааг дээд зэргээр үр ашигтай ашиглаж сурах нь амжилт олохын үндэс байдгийг залуу хүн бүр ухаарах ёстой. Сурч мэдэх, хийж бүтээх цагаа уртасгах өөрийн чинь гарын дор байгаа бэлэн боломж бол унтах нойрсох цагаа биендээ хохиролгүйгээр багасгах явдал билээ. Унтах нойроо хасч, бүтээн туурвих цагаа уртасгаж чадсан байгалийн шинжээч нэрт эрдэмтний амьдралд тохиолдсон санаа авууштай, хөгжилтэй түүхийг би хүүхэд залууст жишээ болгон ярьдаг юм. Сайхи эрдэмтэн цаг хэмээх эрээд олдохгүй ховор эрдэнэ тэртэй тэргүй хязгаартай гэдгийг хэнээс ч илүү мэддэг хэрнээ өглөө эртлэн босч чаддаггүй, хайран бүтээлч цагийг унтаж өнгөрөөдөг байжээ. Өглөө эртийн бүтээлч цагийг нойрсож өнгөрөөдөг муу зуршлаа таягдан хаяхаар зориглон хатуу шийдэж, эртлэн босож байхаар сэтгэл шулуудсан ч муу дадлаасаа салж чадахгүй, дуг нойрондоо дугжирсан хэвээр байв. Ингээд үйлчлэгчээсээ тусламж хүсч, өглөө эрт сэрээж байхыг гуйлаа. Тэр ч бүү хэл өглөө бүр зургаан цагаас өмнө сэрээж өгвөл сэрээсэн тоолонгоор нь үйлчлэгчдээ мөнгө өгч байхаар тохиролцов. Эхний хоногуудад нойр ханаагүй байна, жаахан унтуулаач хэмээн гонгинож, тэр ч бүү хэл хүн тайван амгалан унтуулсангүй гэж уцаарлана. Тэгсэн мөртлөө арайхийж сэрэхээрээ амласан цагтаа яагаад сэрээсэнгүй вэ гэж үглэнэ. Энэ мэт байдалд үйлчлэгч нь ундууцан өөрийн аргыг хэрэглэхээр шийдэв. Бас тохирсон ёсоор сэрээсний төлөө мөнгө авах сонирхол түүнд байлгүй яах вэ. Тэгээд өглөө зургаан цаг болмогц эзнийгээ орноос нь татаад унагачихдаг болов. Зарим өглөө ор руу нь хүйтэн ус цацаж, буцаж хэвтэхийн аргагүй болгоно. Үр дүн удалгүй гарлаа. Хоёр талаасаа хичээл зүтгэл гаргасны үр дүнд тэр эрдэмтэн их унтдаг муу зуршлаа хаяж, өглөө эртлэн босч, судалгаа шинжилгээний ажилдаа шамдах цаг хугацаа нь ахиу тавиу болжээ. Хожим нь эрдэмтэн, “байгалийн шинжлэх ухаанаар миний бичсэн бүтээлийн дотроос гурав, дөрвөн боть нь үйлчлэгчийн минь хүч юм” гэж дурсан бичсэн байна.

Унтаж нойрсох цаг хугацаагаа багасгаж чадвал ихийг бүтээх боломжийг өөртөө шинээр нээх болно. Алдар суут эрдэмтэд унтах нойроо хугаслан хүн төрөлхтний төлөө билиг оюунаа зориулдагийн нэгэн адил уран бүтээлчид ч унтах амрах цагаасаа хугаслан урлан бүтээх үйлстээ зориулж, мөнхийн бүтээлээ туурвидаг байна. Нэгэн алдарт зураачид залуу зураач судалбар зургуудаа авчирч үзүүлжээ. Тэрээр зургуудийг ихэд таашаан магтаж, олзуурхан баясав. Гэтэл залуу зураач цаашид уран зураг бүтээж, ахиж дэвших бололцоогүй болсноо хэлэв. Эхнэр хүүхдээ тэжээхийн тулд өглөө арван цагаас оройн зургаан цаг хүртэл өөр ажил хийх зайлшгүй шаардлагатайгаа учирлав. Та өглөө дөрвөөс арван цагийн хооронд бүтэн зургаан цаг юу хийдэг вэ гэж асуухад залуу зураач “унтдаг” гэж хариулав. “Тэгвэл та зураг зурах биш, насаараа унтах төөрөгтэй хүн байна даа. Сайн зураач болъё гэж хүсэж мөрөөдөж яваа бол өглөө дөрвөөс есөн цагийн хооронд зүтгэж оролдоод үз дээ. Хүний хамгийн бүтээлч үе бол өглөөний дөрвөөс есөн цагийн хооронд байдаг, би энэ хугацаанд зургаа зурж зураач болсон юм даа” гэж зөвлөжээ. Залуу зураач авьяас төгөлдөр багшийнхаа алтан сургаалыг ёсчлон дагаж, унтах цагаасаа хасч, урлан бүтээх цагаа нэмэгдүүлэн нэр алдартай зураач болж чадсан гайхалтай түүх бий. Залуус та нар ч гэсэн өглөө эртийн бүтээлч үеийг аль болохоор ашиглаж сурахыг хичээцгээ. Бизнесийн салбарт амжилт олсон хүмүүс ч унтах нойроо хасан, цөхрөлтгүй хөдөлмөрлөж байж өөрийн бахархам намтрыг бүтээсэн байдаг. Тэрбумтан Аристотель Онассис “мөнгөтэй болохын тулд нойроо хас. Өдөрт гурван цаг дутуу унтахад жилд бараг нэг сарыг хэмнэнэ” гэж хэлсэн байна.

Унтах цагаасаа хасч чадахгүй бол бага цагт ихийг амжуулах арга дадал эзэмш. Өөрөөр хэлбэл бүтээмжээ аль болохоор нэмэгдүүл. Энд мэдээж хэрэг боловсрол мэдлэг, ажлын туршлага, уйгагүй хичээл зүтгэл шаардлагатай. Цаг хугацааг дээд зэргээр үр ашигтай өнгөрөөх арга барилд цуцалтгүй суралц. Цаг хугацааны үнэ цэнийг жинхэнэ ёсоор мэдэрч, дээд зэргээр үр ашигтай өнгөрөөж сурвал бүтээлч үйлс чамайг нарны алтан цацраг мэт ямагт гийгүүлж байх болно. Омголон залуу насны буцалж дэвэрсэн ааг омог, багтаж ядсан эрч хүчийг зугаа цэнгэл, тоглоом наадам, хий дэмий шалдар булдар зүйлд зарах биш бүтээлч үйлсийн төлөө зориулахыг эрмэлз. Хайран залуу насныхаа эрч хүчийг гэнэн мунхаг зангаасаа болоод даанч үр ашиггүй өнгөрөөж дээ гэж хожмын өдөр ухаан суухдаа харамсан халаглахгүйгээр үр ашигтай ашиглахыг хичээ. Хальж асгарсан сүүг хамаж авч болдоггүй шиг үр ашиггүй өнгөрсөн амьдралыг эргүүлж буцаан эхлүүлэх боломжгүй. “Амьдарч өнгөрүүлсэн өдөр бүхэн шинэ юм шиг байхаар амьдрах хэрэгтэй”.

Хүүхэд залуус та нар эрт босч сурвал амьдралдаа ухаалаг бөгөөд гайхамшигт алхам хийж байна гэдэгтээ эргэлзэх хэрэггүй. Эртэч шувуухай хоол олж иднэ гэсэн үг бий. Эрт босвол нэгийг үзэж, орой унтвал нэгийг сонсох; эрт босвол өдрийн ажилд тус, эрдэм сурвал насны үйлсэд тус гэж манай ухаант дээдэс сургаж ирсэн нь зүгээр ч нэг үг яасан ч биш.

Идэр есийн хүйтэн тачигнасан өглөө эртлэн босч адуундаа мордож, цан хүүрэг татуулан давхиж яваа хийморлиг монгол залуу, өглөө эрт босч эрдэм номд шамдан, бүтээлч үйлсийн төлөө хичээн зүтгэж байгаа хүүхэд залуус ирээдүйн амжилтын эзэд байх нь эргэлзээгүй. Хичээл зүтгэлийг амжилт үргэлж дагадаг юм. Унтахаа багасга, өглөө эрт бос гэдэг нь зайлшгүй авах нойроо хас, битгий унт гэсэн үг ердөө биш. Бөх бат сайхан нойрсох шиг жаргал үгүй. “Хүний найдвар ба нойрыг нь авчих юм бол тэрээр ертөнц дээрх хамгийн золгүй амьтан болно”. Сайн сайханд, аз жаргал, амжилт бүтээлд хүрэх найдварын галаа үргэлж бадрааж амьдар!

Нацагийн Багабанди

Эх сурвалж: Даяар Монгол сайт

Чармайлт бол амжилтын эх үндэс

Н. Багабанди гуайн титэм үгийг энд хуулбарлан (зөвшөөрөлгүй) тавив. Дараа дахин дахин уншиж байхад ойр гэдэг үүднээс хуулав.

Амжилт ололтын оргил өөд мацан авирахыг бодож мөрөөддөггүй залуу хүн энэ орчлонд байхгүй байлгүй. Амжилт ололтыг хаа нэгтэйгээс хэн нэгэн ачтан буянтан хишиг болгон хайрладаггүй, түүнийг эзэн хүн уйгагүй хичээл зүтгэлээрээ бүтээн дархлана. Тийм ч учраас аз жаргалыг төрүүлэгч ээж нь хичээл зүтгэл мөн гэж хэлдэг байх. Төрөлхийн авьяас билгээрээ амжилтын оргилд гарсан алдартнууд бий. Авьяас бол тэр болгонд заяагаад байдаггүй бурхны хишиг.

Гэхдээ л махран чармайн хөдөлмөрлөхгүйгээр дан ганц авьяасын хүчээр алдрын тавцанд хүрсэн суу билигтэн нэг ч үгүй. “Суу билиг эхлэлийг тавьж болно. Үйл хэргийг гүйцээхэд тэв­чээр, хөдөлмөр хэрэгтэй”. Амжилтад аз хөтөлдөг гэж хэл­дэг, боддог хүмүүс бий. Сугалаагаар гэнэт их мөнгө хожих нь аз мөн. Азыг буй болгон бүтээдэггүй, аз хүнд заяадаг, хааяа хааяахан азын тэнгэртэй аавын хүү, ээжийн охинд таарч тохиодог буян хишиг. “Амжилт гэдэг бол арван хувийн аз, ерэн хувийн хөлс” гэх үг байна. Тэгэхээр амжилтанд хүрэхийн тулд хөлсөө ахиухан дуслуулж хөдөлмөрлөх хэрэгтэй байх нь ээ. Амжилтад хүрсэн хүмүүс цаг бол алт гэдгийг маш сайн мэддэг, цаг хугацааг дээд зэргээр ашиглаж сурсан гайхамшигт дэглэмтэй байцгаасан. Цагийг үр бүтээлтэй ашиглаж сурсны ачаар шороон дээр сууж байсан олон хүн алтан дээр суусан жишээ захаас аван бий. Бусдаас ахиу хурдтай, илүү гавшгай байж тэднээс давсан амжилт олох магадлалтай. “Хурдан шуурхай байх нь аливаа үйл хэргийн амин сүнс нь байдаг”. Бүхнээс нягт нямбай, нарийн чамбай ажилладаг хүнд амжилтын бариа илүү ойрхон байна.

Ус чийггүйгээр өвс ургамал ургадаггүйн адил гүйцэтгэх чадваргүй хүн амжилт олно гэж байхгүй. Цаг хугацаа, үйл ажлаараа шалгагдсан гүйцэтгэх чадварын ханш өндөртэй хэн ч гэсэн эрээд олдохгүй эрдэнэ гэдэг шиг эрэлт хэрэгцээтэй. Гүйцэтгэх чадвар сайтай байна гэдэг нь ажилсаг, хөдөлмөрч, бүтээлч, бас дээр нь санаачлагатай байхыг хэлнэ. Аливаа хүн нүдэнд харагдах гэж гүйж харайснаараа бус, нүдэнд харагдахуйц гүйцэтгэж бүтээснээрээ үнэлэгдэнэ. Хүмүүс чамайг хэрхэн үнэлж байна чи илүү ч үгүй, дутуу ч үгүй тийм л үнэлгээтэй. Хүн бүрт өөрийнх нь хийх ёстой ажил, гүйцэтгэх ёстой үүрэг бий. Хийх ажил, гүйцэтгэх үүргээ цаг хугацаанд нь, өөлөх зүйлгүй чамбай, голох юмгүй чанартай хийж, хэлсэн үгэндээ ч, хийх ажилдаа ч эзэн болох нь гүйцэтгэх чадвар сайтай хүмүүсийн нийтлэг дүр төрх.

Чөмгөө дундартал чармайн ажиллаж, хийж буй ажилдаа чин сэтгэлээ шингээн хөдөлмөрлөж байгаа хүн зорилгоо биелүүлж, зорьсондоо заавал хүрнэ. “Алдар хүнд, амжилт ололт өөд ганц зам хөтөлдөг. Энэ бол хөдөлмөр. Өөр замаар түүнд хүрэхийг хүссэн хүн хулгайгаар хилийн худалдаа хийгчтэй адил”. Алс газарт хүрэхийн тулд олон уул даваа, ус мөрнийг гатлан, замын ачаалал зүдэргээг амсч мэдрэн очдог бол амжилтад хүрэхийн тулд олон сорилт шалгалт, бэрхшээл саадыг даван туулж, зовлон зүдэргээг шүд зуун гэтлэх хэрэгтэй болно. Саад бэрхшээл хүнийг сөхрүүлж туйлдуулахын тулд замд хөндөлсдөггүй, даван туулахын тулд байдаг юм. Саад бэрхшээлээс зүрхшээн шантрагч амжилт ололтын барианы зурхайд хүрч чадахгүй, замын хугаст эргэж хурган, зүрх алдан зогсож, зорьсондоо хүрэлгүй буцна. Тийм хүмүүсийг амжилтын наран хэзээ ч гийгүүлэхгүй.

Хүмүүс аян замд мордохдоо хаанаас гараад, хаагуур дайрч, хаана хүрэхээ тооцдогийн адил юунд, хэзээ, яаж хүрэхээ урьдчилан төлөвлөх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл амжилтыг төлөвлө. Би үүнийг заавал хийж чадна гэсэн эргэлзээ тээнэгэлзээгүй сэтгэл зүйн бэлтгэл, итгэл үнэмшилтэй болж байж алив ажил чинь амжилттай өндөрлөнө. “Итгэл, сэтгэлтэй хүн хамгийн хэцүү ажил дээр ч амжилт гаргадаг, харин хамгийн өчүүхэн эргэлзээнд автах л юм бол өнгөрдөг”. Ажлаа зөв эхлэх хэрэгтэй. Мордохын хазгай болж болохгүй. Булгийн эх нь булингартай бол адаг нь булингартай. “Эхлэл нь муу бол төгсгөл нь тийм” гэсэн үг ч бий.

Эргэж буцсан, шийдэж чадахгүй эргэлзсэн хүмүүс амжилтаас байнга хоцордог. “Урьдчилан өөрийгөө ялагдсанд тооцдог хүн жинхэнэ тэмцэл эхлэхээс өмнө тал хувиар үнэнхүү ялагдсан байдаг”-ийн адил шийдэж чадахгүй эргэлзсэн хүмүүс хүрч болох амжилтынхаа тал хувийг ажлаа эхлээгүй байхдаа аль эрт алдсан байна. “Гол төлөв үйл хийхээр шийдсэн хүмүүст амжилт ирдэг. Харин юмыг зөвхөн цэгнэн сууж, алгуурладаг хүмүүст амжилт ховор олддог”.

Амжилтад хүрэх зам хэзээ ч шулуун дардан байдаггүй. Азгүйтэл, бүтэлгүйтэл алхам тутам отож, сүүдэр мэт дагана. Бүтэлгүйтлийн хар бараан үүл хуран хуралдаж, дөтлөн ойртож байсан амжилтын нарыг түр зуур халхлахад цөхөрч цочирдох хэрэггүй. Аадрын дараа нар манддаг жамтай. Нүүрлэн ирсэн бүтэлгүйтэлд бүдэрсэн ч түүнээс сургамж авч, хашир суун, хөл дээрээ улам хүчтэй босч ирсэн хүн тэрхүү бүтэлгүйтлийн төгсгөлийг амжилтын эхлэл болгон хувиргаж чадна. Эхний бүтэлгүйтэлдээ зориг мохон шантарвал, дараа дараагийн бүтэлгүйтлээс нуруугаа авсан морь шиг эмзэглэн халирч, бүтэлгүйтлийн ангалд босч ирэхгүйгээр ойчно. Амжилт зоригтныг дагана. Зориг зүрхгүй аймхайчууд эрсдэл хийх чадваргүй. Эрсдэл хийхгүйгээр амжилт олох нь гантай жилийн бороо шиг ховор тохиолдол. Эр зоригтой ухаалаг хөдөлж, эрч хүчтэй хичээн зүтгэж байж амжилтын оргил өөд алхам алхмаар дөхнө. Уйгагүй хулгана уулыг нүхлэнэ гэдэг шиг ямар нэг ажлыг хийж бүтээхээр уйгагүй чармайн ажилласан хүн амжилт олох нь эргэлзээгүй. “Зоригтой хөдөлсөн хүнд гол төлөв амжилт тохиодог, харин хулчгар зан гаргаж, аливаа уршгаас байнга болгоомжилдог хүнд амжилт ховор олддог”.

Амжилт, залхуурал хоёр гал, ус мэт харш. Гараа хөдөлгөж, тархиа ажиллуулах дургүй залхуучуудаас амжилт ололт анч нохдод хөөгдсөн гөрөөс шиг зугатан зайлна. Ямар ч ажил, үйлдлийг хойш тавин алгуурлах буруу зуршил залхуучуудын бие сэтгэлийг хөдөлгөхгүйгээр баглаж хүлсэн байдаг. Өнөөдөр хийх ажлыг маргааш гэж, одоо хийх зүйлийг дараа гэж хойшлуулах тусам ам тостох амжилт тэр хэмжээгээр алслан холдсоор байна. Залхуурал бол хүнд буг мэт шүглэсэн адгийн гажгуудын эх үүсвэр билээ. Залхуу хүн гавьяат үйл бүтээж, гайхалтай амжилтанд хүрнэ гэж хий хоосон хүлээх, тэвнийн сүвэгчээр тэмээ сүвлэх хоёр ижилхэн үр дүнтэй. Гар хумхин зүгээр суух, дэр дэрлэн хажуулан хэвтэхээс өөрийг хийхгүй залхуу зангаас салахгүй бол хэнд ч хэрэггүй байсаар хатаж үгүй болдог хорт мөөг шиг хувь тавилан гунигтайгаар хүлээх болно.

Амжилт хариуцлагыг дага­на. Ажлаа арван хуруу шигээ мэддэг, эрхэлсэн ажилдаа эзэн болдог хариуцлагатай хүн хэ­­зээд амжилтын эзэн байх тавилантай. Хариуцлагагүй хүнд хариуцуулсан ажлын хувь заяа, цоорхой хувинд ус хийх хоёр адилдаа адил. Эрхэлсэн ажлынхаа сайн, саар аль ч үр дүнг өөр хэнтэй ч хуваалцахгүй зөвхөн өөрөө хариуцлагыг нь үүрэхээр ажлын зохион байгуулалтыг хангах хэрэгтэй. Хариуцлагыг хагас дутуу үүрүүлсэн газарт сайнаа өөртөө нааж, саарыг бусдад нялзаах буруу сонирхол буглан үүрлэнэ. Хүмүүс ямар нэгэн зүйлд бүрэн хариуцлага үүрснээр илүү үр дүнтэй ажиллаж, авьяас чадвараа нээн дайчилж, улмаар амжилт олдог юм.

Биеийг амьд явуулах зүйл нь хоол унд бол сэтгэлийг амьд явуулах зүйл нь найдвар. Амжилт олно гэсэн найдварын галаа ямар ч нөхцөлд унтрааж болохгүй, найдварын гал үргэлж асаастай байх учиртай. Модны үндэс ялзарвал мөчир нь хатдаг шиг найдварын гал унтарвал амжилтын бүх мөчир тэр дороо хатаж, хумхийн тоос болон хийснэ. “Цөхөрч ч бай, эргэлзэж ч бай, инээж ч бай, ямагт найдаж байх хэрэгтэй”.

Саад бэрхшээлгүй, цэцэг бүрхсэн замаар шулуухан хурдалсаар амжилтын оргилд үсрэн дүүлэн хүрнэ гэж хөнгөн гоомой бодож тооцон, хий хоосон мөрөөдөж, өөрийгөө хуурах хэрэггүй. Амжилтад хүрэх бэрхшээл зүдэргээнт аян чиний сэтгэлийн хат, биеийн тэвчээрийг алхам тутам шалгах болно. Хэн үл шантарна, тэр зайлшгүй хүрнэ. Уул үзээгүй хормой шууж, ус үзээгүй гутал тайлагч тэвчээр муутай хүн амжилтын оргилд хүрэлгүй бэл хормойгоос нь буцдаг. Бэрхшээлийн өмнө сөгдөн сөхрөхгүй, тэвчээр заан даван туулж байж бахдам амжилтад хүрч өнгө алаглаж, баяр бялхсан мөчтэй учирна. “Амжилтыг амьдралдаа хүний хүрсэн байр сууриар төдийгүй, амжилт олохын тулд түүний даван туулсан саад тотгороор хэмжих хэрэгтэй”. Чармайн зүтгээд амжилт олж чадаагүй ч чадах бүхнээ хийсэн хүнийг зүй ёсоор үнэлэн хүндэтгэ. Хүн өөрийнхөө илүү мэддэг, илүү чаддаг, хичээн зүтгэж хүчлэн чармайсан тэр л салбартаа амжилтад хүрнэ. Сүр дуулиант, сүрдэм нүргээнт амжилтын оройд цойлон гарлаа ч амжилтаараа битгий сайрх, алдар хүндэд бүү мансуур, даруухан даруулгатай байцгаа!

Эх сурвалж: http://www.mongolnews.mn/unuudur.php?n=41887